Kennisinstituut voor alledaagse denkfouten

Hoe je denken je misleidt

In het dagelijks leven

Waar alledaagse beslissingen fout gaan

↑

AI Bias Scanner

Beschrijf een situatie of beslissing en ontdek welke onbewuste denkpatronen een rol speelden.

0 / 1000 tekens

Waar denken fout gaat

Alledaagse situaties waarin onbewuste denkfouten je keuzes beïnvloeden

💼

Waar denken fout gaat op het werk

Promoties, projecten en vergaderingen zitten vol onzichtbare denkfouten

  • →Vasthouden aan een mislukt project
  • →De luidste stem in de vergadering geloven
  • →Je eigen voorstel overschatten
💰

Hoe je brein je geld uitgeeft

Elke aankoopbeslissing wordt beïnvloed door onbewuste trucs
  • →Misleid worden door kortingsstickers
  • →Nu kopen, later spijt hebben
  • →Het middelste menu kiezen
🤝

Waarom we anderen verkeerd inschatten

Sociale situaties activeren onze diepste denkfouten
  • →De groep volgen zonder na te denken
  • →Denken dat iedereen naar je kijkt
  • →Vroeger was alles beter
📱

Hoe nieuws en media je mening vormen

Wat je leest, hoort en ziet is al gefilterd voordat je erover nadenkt
  • →Alleen bevestiging zoeken
  • →Experts blind geloven
  • →Herhaling aanzien voor waarheid

Veelgemaakte beslissingsfouten

Deze denkfouten komen het vaakst voor — en zijn het makkelijkst te herkennen

💼

Waarom blijven we vasthouden aan slechte beslissingen?

Je zet een mislukt project door omdat er al zoveel in zit

Sunk Cost-fout

📱

Waarom zoeken we vooral naar bevestiging?

Je leest alleen nieuwsbronnen die je gelijk geven

Bevestigingsbias

💰

Waarom laten we ons leiden door het eerste getal?

Een 'van €200 voor €120'-sticker overtuigt je direct

Ankereffect

⏳

Waarom denken we altijd dat het sneller klaar is?

Elk project duurt langer dan je dacht

Planningsfout

💰

Waarom doet verliezen meer pijn dan winnen plezier geeft?

Je houdt een slecht aandeel vast om verlies te vermijden

Verliesaversie

🤝

Waarom volgen we de groep, ook als die fout zit?

Iedereen koopt het, dus het zal wel goed zijn

Meelopereffect

Verken op levensgebied

  • Media & meningen

Waarom denken we dat wat makkelijk te bedenken is ook vaker voorkomt?

Wat snel in je opkomt, voelt belangrijker en groter dan het is.
We schatten de kans en frequentie van gebeurtenissen hoger in als voorbeelden makkelijk te bedenken zijn. Wat opvallend of recent is, weegt zwaarder dan wat echt vaak voorkomt.
Wetenschappelijke benaming: Availability Heuristic
  • Leren & denken, Relaties & sociale situaties

Waarom blijven we vasthouden aan onze eerste indruk?

Wat je als eerste denkt, blijft vaak het startpunt van alles wat volgt.
De eerste indruk werkt als een anker. Nieuwe informatie weegt daarna minder zwaar, zelfs als die eigenlijk belangrijker is.
Wetenschappelijke benaming: Anchoring Bias en First Impression Bias
  • Leren & denken, Relaties & sociale situaties

Waarom denken we dat anderen meer op ons letten dan ze doen?

Wat voor jou groot voelt, valt anderen vaak nauwelijks op.
We overschatten hoeveel aandacht anderen voor ons hebben. Kleine fouten of ongemakkelijke momenten voelen voor ons groot, terwijl anderen ze vaak snel vergeten.
Wetenschappelijke benaming: Spotlight Effect
  • Geld & koopbeslissingen, Werk & carrière

Waarom kiezen we zo vaak voor de veilige, middelmatige optie?

Het voelt veiliger om niets te veranderen dan om iets te verliezen.
We geven vaak de voorkeur aan de bekende, middelmatige keuze boven een betere maar onzekere optie. Veiligheid voelt zwaarder dan mogelijke verbetering.
Wetenschappelijke benaming: Status Quo Bias en Risk Aversion
  • Leren & denken, Relaties & sociale situaties

Waarom onthouden we negatieve ervaringen sterker dan positieve?

Eén slechte ervaring kan tien goede overschaduwen.
Ons brein geeft negatieve gebeurtenissen meer gewicht dan positieve. Daardoor blijven fouten, afwijzing en tegenslagen langer hangen dan successen of complimenten.
Wetenschappelijke benaming: Negativity Bias
  • Leren & denken, Media & meningen

Waarom lijkt alles achteraf zo voorspelbaar?

Achteraf voelt het alsof je het altijd al wist.
Zodra je de uitkomst kent, lijkt die logisch en onvermijdelijk. Je geheugen past zich aan en maakt het verleden eenvoudiger dan het was.
Wetenschappelijke benaming: Hindsight Bias
  • Relaties & sociale situaties, Werk & carrière

Waarom laten we ons oordeel beïnvloeden door iemands uiterlijk?

Wat er goed uitziet, voelt al snel ook goed.
We trekken conclusies over iemands karakter of kunde op basis van uiterlijk, stem of uitstraling. Een eerste indruk kleurt vaak ons hele oordeel.
Wetenschappelijke benaming: Halo Effect
  • Planning & tijd, Werk & carrière

Waarom stellen we belangrijke taken steeds opnieuw uit?

Het voelt nu even beter om het niet te doen, maar later betaal je de prijs.
We schuiven belangrijke taken vooruit omdat directe opluchting zwaarder weegt dan toekomstig voordeel. Het brein kiest voor nu comfortabel in plaats van straks beter.
Wetenschappelijke benaming: Procrastination en Temporal Discounting
  • Leren & denken, Werk & carrière

Waarom overschatten we vaak hoe goed we ergens in zijn?

Wie weinig weet, voelt zich vaak zeker. Wie veel weet, twijfelt vaker.
We zijn geneigd onze eigen vaardigheden te hoog in te schatten, vooral wanneer we nog weinig ervaring hebben. Juist kennis maakt je bewuster van wat je niet weet.
Wetenschappelijke benaming: Dunning-Kruger Effect
  • Leren & denken, Media & meningen

Waarom zoeken we vooral naar informatie die ons gelijk geeft?

Wat je al denkt, lijkt steeds opnieuw bevestigd te worden.
We zoeken, onthouden en geloven informatie die past bij wat we al vinden. Tegengestelde signalen negeren we sneller of praten we weg.
Wetenschappelijke benaming: Confirmation Bias
  • Geld & koopbeslissingen, Leren & denken

Waarom voelen verliezen zwaarder dan winsten goed voelen?

Een verlies blijft hangen, een winst is snel vergeten.
We reageren sterker op wat we kwijtraken dan op wat we winnen. Daardoor vermijden we risico’s, houden we vast aan slechte keuzes en voelen kleine verliezen vaak groter dan grote successen.
  • Relaties & sociale situaties, Werk & carrière

Waarom volgen we de groep, zelfs als die duidelijk fout zit?

Je zegt ja omdat iedereen ja zegt, niet omdat je het ermee eens bent.
We nemen meningen en beslissingen over van de groep, zelfs als we twijfelen. Meegaan voelt veiliger dan afwijken, ook wanneer het resultaat slechter is.
Wetenschappelijke benaming: Bandwagon Effect
  • Leren & denken, Werk & carrière

Waarom blijven we vasthouden aan slechte beslissingen?

Je zet een mislukt project door omdat er al zoveel in zit.
We gaan door omdat stoppen voelt als verspilling, terwijl de gemaakte kosten al weg zijn.
Wetenschappelijke benaming: Sunk Cost Fallacy